Pobieranie organów

Pytanie: Czy dopuszcza się transplantację, po tym, gdy u dawcy nastąpiła śmierć mózgowa?

Odpowiedź: [...]

W czasach współczesnych upowszechnił się termin ‘śmierć mózgu’. Powstaje w związku z tym pytanie: czy tę śmierć należy uznać za śmierć definitywną, która implikuje, że dawcę nie obejmują przepisy islamu dotyczące żywych?



Współcześni uczeni islamu, nie mają jednolitego zdania w tej kwestii.



Część uznała śmierć mózgową za śmierć definitywną. Do tej opinii zastosowało się Zgromadzenie Fikhu Islamskiego (siedziba w Dżeddzie, Arabia Saudyjska), uznając śmierć mózgu, za śmierć definitywną. Jednocześnie ustanowiono kryteria, w oparciu o które, stwierdza się śmierć:



-ustanie funkcji mózgu.

-orzeczenie specjalistów, że ustanie funkcji mózgu jest nieodwracalne.

-dokonanie badań mózgu urządzeniami pod kątem potwierdzenia braku funkcjonowania mózgu.



Dopiero po spełnieniu tych kryteriów, można wyłączyć urządzenia sztucznie podtrzymujące życie […].



Pozostała część uczonych uważa, że śmierć mózgu, nie jest śmiercią definitywną, bo serce pracuje i krąży krew. Lekarze potwierdzają fakt, że choć orzeczono o wystąpieniu śmierci mózgowej, to ciało nadal przyjmuje i wchłania lekarstwa oraz pożywienie. Gdy zachodzą takie procesy, to znaczy, że organy człowieka żyją. Teksty prawa islamu (Koran i tradycja proroka Muhammada) wskazują, że dopóki trwa życie, to wobec jednostki mają zastosowanie przepisy odnoszące się do żywych. Dopiero, gdy życie ustanie, orzeka się, że te przepisy nie mają zastosowania.



Zasada islamu głosi, że regułą jest trwanie życia, dopóki nie ma pewności, że nastąpiła śmierć. Nawet ci lekarze, którzy opowiadają się za stwierdzeniem śmierci definitywnej w momencie ustania funkcji mózgu, przyznają że może dojść do pomyłki, a konsekwencją takiej pomyłki jest zagrożenie życia ludzkiego.

Natomiast celem prawa islamu, jest konieczność ochrony i zachowania życia.



Uczeni w fikhu zwrócili uwagę na fakt, że śmierć w wypadku nie stanowi jednoznacznie, że nastąpiła śmierć definitywna. Dlatego nakazali zwłokę z pochówkiem, aby upewnić się, iż człowiek zmarł. Asz-Szafi (uczony muzułmański, założyciel szkoły szafickiej), po tym jak opisał niektóre oznaki śmierci, stwierdził: „Nie należy spieszyć się z pochówkiem, dopóki nie będzie pewności, że nastąpiła śmierć… Można zwlekać z pochówkiem do trzech dni, aby wykluczyć prawdopodobieństwo utraty przytomności…” Z tego, co tu wspomniano wynika, że nie dopuszcza się (la jadżuz) pobranie organu/organów od osoby lub wywołania nieodwracalnych zmian w jej ciele, gdy stwierdzi się śmierć mózgową. Główny argument, który za takim rozstrzygnięciem przemawia, iż jest to zamach na żywą istotę, w której jest jeszcze dusza.



Natomiast, gdy wystąpi śmierć, której oznakami jest brak bicia serca, ustanie krążenia i pojawienie się zmian na ciele świadczących o śmierci, wtedy pobranie organu/organów jest dopuszczalne (dżaiz). Oprócz tego, należy mieć na uwadze, że organ pobrany do przeszczepu musi ratować życie lub przywrócić możliwość normalnego funkcjonowania (Np. soczewka oka). Dawca przed śmiercią, albo rodzina po śmierci dawcy, musi wyrazić zgodę na pobranie organu. W wypadku, gdy osoba, od której można pobrać organ/organy nie może być zidentyfikowana, albo nie ma spadkobierców, wtedy muzułmańskie organy decyzyjne (wali amr al-muslimin) mają prawo wyrazić zgodę na pobranie.



A Bóg wie lepiej.




Źródło: www.islamweb.net


TRANSPLANTACJA

Przekład: biuro MSKK

ul. Niska 25/43

Warszawa

Maj 2005 r.